Vai trò của ẩm thực trong hoạt động du lịch ở Nha Trang

Nha Trang, Khánh Hòa từ xa xưa đã được đánh giá là vùng đất "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" vì vậy người dân có cuộc sống no ấm mà ít vất vả như một số địa phương khác trên dải đất miền Trung. Gần 400 năm khai phá và phát triển, cộng đồng cư dân Nha Trang đã hình thành một kho tàng món ăn truyền thống tinh chế từ sản vật địa phương, tiêu biểu hơn cả là các loại bánh, bún chế biến từ gạo: bánh căn hải sản, bánh canh cá dầm, bún sứa... Bên cạnh đó thế mạnh biển đã cung cấp nhiều hải sản tươi ngon, nhiều món ăn lạ và bổ dưỡng cho ẩm thực Nha Trang.

Quá trình tiếp nhận đặc trưng ẩm thực ngoại lai chủ yếu thông qua con đường du lịch trong thời kỳ lịch sử cận đại và hiện đại; mặt khác du khách cũng mang theo ấn tượng về ẩm thực Nha Trang sau mỗi chuyến du lịch về giới thiệu ở quê hương của họ. Ẩm thực Nha Trang hiện nay là sự kết hợp hài hòa giữa đặc trưng ẩm thực bản địa và một số giá trị ẩm thực từ bên ngoài mới được du nhập. Trong đó ẩm thực vào ban đêm tại các trung tâm thương mại, khu phố Tây và tuyến đường Trần Phú - Phạm Văn Đông - Tháp Bà luôn là lựa chọn của hầu hết du khách khi đến thành phố Nha Trang.

Nhìn chung văn hóa ẩm thực Nha Trang là sự tổng hòa giữa ẩm thực địa phương với ẩm thực của miền Trung và ẩm thực châu Âu (nhất là Pháp và Ý). Điểm nhấn trong đặc trưng ẩm thực Nha Trang là món ăn sử dụng nguyên liệu chủ yếu từ hải sản tươi sống, được chế biến đơn giản với khẩu vị không mặn, không quá ngọt, ít cay và thường dùng xốt.

Ẩm thực đáp ứng nhu cầu thiết yếu khi đi du lịch của du khách, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch

Trong Tháp nhu cầu của Abraham Maslow nêu năm 1943 cho thấy, về căn bản nhu cầu của con người chia thành 2 nhóm chính: nhu cầu cơ bản và nhu cầu bậc cao. Thức ăn và nước uống thuộc nhóm nhu cầu cơ bản, nghĩa là các nhu cầu không thể thiếu, thường được ưu tiên chú ý trước so với những nhu cầu bậc cao.

Xã hội càng phát triển thì nhu cầu của chuyến du lịch càng đa dạng hơn. Đối với du khách, ẩm thực trong chuyến du lịch không chỉ dừng lại ở mức độ đảm bảo cho sự tồn tại hay phục vụ cho nhu cầu ăn uống đơn thuần, mà quan trọng hơn là thỏa mãn nhu cầu hiếu kỳ về ẩm thực địa phương, tạo cho du khách những ấn tượng tốt đẹp khi thưởng thức. Những du khách là nhà nghiên cứu ẩm thực hoặc là người sành ăn thì ẩm thực trở thành mục đích của chuyến đi và luôn mong muốn tìm được đặc trưng ẩm thực của nơi họ đến khám phá. Bên cạnh giá trị về dinh dưỡng, ẩm thực còn ẩn chứa những giá trị văn hóa phi vật thể của điểm đến; vì vậy thông qua việc thưởng thức món ăn, thức uống du khách có thể cảm nhận được phong tục tập quán và nhận diện ra bản sắc văn hóa của cư dân địa phương, đồng thời ẩm thực góp phần gia tăng giá trị cho chuyến đi của khách du lịch.

Ẩm thực là kênh quảng bá cho hình ảnh du lịch Nha Trang

Những năm gần đây ẩm thực đã trở thành một trong những yếu tố được sử dụng trong hoạt động xúc tiến nhằm thu hút khách du lịch. Trên địa bàn thành phố Nha Trang cũng hình thành các khu ẩm thực tại chợ đêm, dọc tuyến đường Trần Phú, chương trình khuyến mãi giới thiệu món mới ở các nhà hàng, chương trình chợ ẩm thực trong các kỳ Festival Biển. Tất cả đã gây được sự chú ý của du khách không chỉ đối với món ăn, thức uống mà thông qua đó địa danh Nha Trang cũng được phổ rộng hơn.

Ẩm thực là một yếu tố cấu thành hoạt động tuyên truyền du lịch: cung cấp thông tin và cho du khách cơ hội trải nghiệm ẩm thực truyền thống, từ đó thúc đẩy nhu cầu đi du lịch và phát sinh mong muốn sử dụng dịch vụ.

Ẩm thực làm phong phú và tăng sức hấp dẫn cho chương trình xúc tiến du lịch vì thông tin du khách cần biết rất đa dạng như: lưu trú, điểm tham quan, phương tiện vận chuyển, điều kiện giao thông, hoạt động vui chơi giải trí, an ninh, ẩm thực. Như vậy, các thông tin về ẩm thực không kém phần quan trọng vì rất nhiều du khách lưu ý và quan tâm.

Chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch thông qua ẩm thực là kênh nhanh nhất, ít chi phí, thu hút sự chú ý của số đông, gây ấn tượng mạnh và dễ đi vào lòng người.

Tăng lợi nhuận cho ngành du lịch và tăng nguồn thu ngân sách cho địa phương

Ẩm thực đã trở thành một dịch vụ không thể thiếu trong lựa chọn của khách du lịch, tuy nhiên mức độ sử dụng và số tiền du khách chi tiêu cho ẩm thực phụ thuộc phần lớn vào những giá trị văn hóa ẩm thực có chất lượng và đặc trưng địa phương.

Trong tổng doanh thu du lịch của Nha Trang nói riêng và Việt Nam nói chung luôn có sự đóng góp từ kinh doanh dịch vụ ẩm thực. Ẩm thực càng phong phú sẽ kích thích nhu cầu ăn uống và tìm hiểu của du khách; mặt khác, kinh doanh ẩm thực dựa trên nguồn tài nguyên sẵn có quanh năm từ đó tăng thời gian lưu trú của du khách góp phần khắc phục tính thời vụ du lịch và tạo thêm nguồn thu cho ngành du lịch.

Ẩm thực địa phương phong phú và đặc sắc cũng góp phần tăng thu nhập cho cá nhân hướng dẫn viên, tăng thu nhập cho cả doanh nghiệp lữ hành thông qua khoản hoa hồng từ dịch vụ ẩm thực.

Khai thác hiệu quả ẩm thực Nha Trang không chỉ thúc đẩy du lịch tỉnh phát triển mà còn gia tăng sự phát triển của các ngành dịch vụ, ngành sản xuất hỗ trợ như: vui chơi giải trí; chăm sóc sắc đẹp; chăm sóc sức khỏe; nông nghiệp; nuôi trồng và chế biến thủy, hải sản.

Tạo việc làm cho nhân lực du lịch và cộng đồng cư dân địa phương

Nha Trang là một trong 10 trung tâm du lịch lớn của cả nước, đồng thời là điểm đến được nhiều du khách quốc tế lựa chọn. Thực tế trong 5 năm gần đây thị trường khách châu Á tăng nhanh; hệ thống nhà hàng - khách sạn xây dựng mới liên tục đáp ứng nhu cầu lưu trú và nghỉ dưỡng của du khách. Điều này tạo ra nhu cầu lớn và ổn định về nhân lực du lịch làm việc trong lĩnh vực ẩm thực.

Ngoài lượng khách du lịch đi theo tour trọn gói với thực đơn do công ty lữ hành đặt tại các nhà hàng - khách sạn, thì lượng khách gia đình hoặc cá nhân đi du lịch tự túc khá lớn, đối tượng khách này thường có nhu cầu tự khám phá ẩm thực Nha Trang. Mặt khác, đa số du khách sử dụng thời gian rảnh rỗi vào ban đêm để đi mua sắm hoặc đến các điểm vui chơi giải trí và tìm một vài món ngon để thưởng thức. Từ đó tạo cơ hội việc làm cho người dân địa phương thông qua hình thức kinh doanh các món bản địa được chế biến giản dị, giá thành phải chăng và hàng quán thường là vỉa hè.

Xét một cách tổng thể về vai trò của việc khai thác giá trị ẩm thực địa phương đối với ngành kinh doanh du lịch Nha Trang sẽ góp phần phát triển du lịch bền vững, bởi lẽ nếu khai thác giá trị ẩm thực phục vụ du lịch đúng hướng và hợp lý sẽ đảm bảo lợi ích trên cả ba lĩnh vực: kinh tế - xã hội - môi trường; đây là ba chân kiềng đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

---

*Dữ liệu du lịch ẩm thực Nha Trang – Khánh Hòa: [Cổng thông tin điện tử tỉnh Khánh Hòa](https://www.khanhhoa.gov.vn)*