Nghiên cứu giải pháp xây dựng điểm đến du lịch thông minh phục vụ giảng dạy chuyên ngành du lịch địa phương ở Trường Đại học Khánh Hòa

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ số phát triển, ngành du lịch (DL) đang chuyển mình theo hướng thông minh và bền vững. Mô hình DL thông minh kết hợp với du lịch xanh đang trở thành xu hướng, mang lại lợi ích lâu dài cho du khách, cộng đồng và môi trường. Năm 2024, tỉnh đã xây dựng đề án chuyển đổi xanh Tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2024-2030, trong đó có dự án thành lập Trung tâm điều hành thông tin, hỗ trợ khách DL; xây dựng bản đồ số DL xanh tại Khánh Hòa; xây dựng ứng dụng thông minh kết nối khách DL và người dân đến các điểm vui chơi, du lịch xanh. Đây sẽ là một bước đột phá để Khánh Hòa xây dựng các điểm đến du lịch thông minh, sử dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ra trải nghiệm DL hiện đại và thuận tiện cho du khách, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Bài viết này sẽ phân tích thực trạng và đưa ra các giải pháp nhằm xây dựng Khánh Hòa trở thành một điểm đến DL thông minh, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi xanh tỉnh Khánh Hòa.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Khái niệm điểm đến du lịch thông minh

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông đã làm thay đổi cấu trúc DL truyền thống, đưa khái niệm “thông minh” vào các điểm đến du lịch. Điểm đến DL thông minh là một thành phần của du lịch thông minh và là mô hình đặc biệt của thành phố thông minh, vì vậy, điểm đến du lịch thông minh cũng áp dụng các quy tắc và cơ sở hạ tầng của thành phố thông minh. Ngoài ra, điểm đến DL thông minh còn được lấy cảm hứng từ các điểm đến điện tử (eDestinations). Trong khi các điểm đến điện tử chú trọng việc sử dụng CNTT&TT để cung cấp thông tin và hỗ trợ giao dịch, thì ở điểm đến thông minh, CNTT&TT là yếu tố trung tâm, tích hợp vào tất cả các thành phần của hệ thống, nhờ vào các công nghệ mới như Internet vạn vật (IoT). Công nghệ tại điểm đến thông minh tạo ra không gian kết nối tất cả các mối quan hệ giữa các bên liên quan.

Mặc dù chưa có một định nghĩa thống nhất về điểm đến DL thông minh, nhưng định nghĩa phổ biến nhất và được sử dụng làm cơ sở cho các nghiên cứu liên quan là từ Viện Phát triển Đổi mới (SEGITTUR) cùng Cơ quan Tiêu chuẩn hóa Quốc gia (AENOR) của Tây Ban Nha. Theo đó, điểm đến du lịch thông minh là một khu vực du lịch đổi mới sáng tạo, dễ tiếp cận, xây dựng trên cơ sở hạ tầng công nghệ hiện đại, đảm bảo sự phát triển bền vững và tạo điều kiện cho sự tương tác giữa du khách với môi trường xung quanh, từ đó nâng cao trải nghiệm của du khách và chất lượng cuộc sống của người dân. Một điểm đến du lịch thông minh gồm có 6 thành phần chính, gồm: (1) Tiện nghi thông minh; (2) Điểm tham quan thông minh; (3) Các dịch vụ hỗ trợ thông minh; (4) Khả năng tiếp cận thông minh; (5) Các hoạt động thông minh; (6) Dịch vụ trọn gói thông minh (Huertas và cộng sự, 2019).

2.2. Thực trạng phát triển điểm đến du lịch thông minh tại tỉnh Khánh Hòa

Việc phát triển DL thông minh ở Khánh Hòa bắt đầu chậm hơn so với nhiều địa phương khác. Tỉnh hiện chưa có trung tâm điều hành thông minh tích hợp - một nền tảng cốt lõi giúp kết nối dữ liệu đa ngành và hỗ trợ quản lý tổng thể các hoạt động DL. Điều này khiến cho việc giám sát, phân tích dữ liệu và phản ứng nhanh với các tình huống phát sinh trong quá trình phục vụ du khách còn hạn chế. Bên cạnh đó, các ứng dụng công nghệ phục vụ trực tiếp cho khách du lịch như hệ thống lập kế hoạch hành trình cá nhân hóa, cảnh báo an toàn theo thời gian thực, phân tích hành vi và nhu cầu du khách, hay các công cụ quản lý thông tin về hướng dẫn viên, phương tiện vận chuyển và doanh nghiệp dịch vụ đạt chuẩn vẫn chưa được triển khai đồng bộ. Sự thiếu hụt này không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm du khách mà còn làm giảm năng lực cạnh tranh của Khánh Hòa trong bối cảnh ngành DL đang dần chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình quản trị thông minh, linh hoạt và lấy du khách làm trung tâm.

Trong giai đoạn 2022–2025, Khánh Hòa đang đẩy mạnh chuyển đổi số DL qua hàng loạt dự án: Xây dựng trung tâm điều hành thông tin du lịch; Nâng cấp phần mềm lưu trú; Phát triển ứng dụng hướng dẫn viên ảo; Số hóa 3D các hiện vật công trình lịch sử, văn hóa và Xây dựng cổng thông tin du lịch mới. Đặc biệt cuối năm 2024, tỉnh Khánh Hòa đã xây dựng đề án chuyển đổi xanh Tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2024-2030, trong đó có dự án thành lập Trung tâm điều hành thông tin, hỗ trợ khách DL; xây dựng bản đồ số du lịch xanh tại Khánh Hòa. Xây dựng ứng dụng thông minh kết nối khách du lịch và người dân đến các điểm vui chơi, DL xanh. Mục tiêu: Đến năm 2030, hình thành 01 trung tâm điều hành thông tin, hỗ trợ khách du lịch; 01 bản đồ số du lịch xanh được công bố tại Khánh Hoà. Điều này sẽ là bước ngoặt quan trọng trong việc đưa Khánh Hòa trở thành điểm đến DL thông minh và bền vững, nơi mà du khách có thể trải nghiệm sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và công nghệ, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững cho địa phương.

2.3. Một số khuyến nghị, giải pháp để Khánh Hòa trở thành điểm đến du lịch thông minh

Để Khánh Hòa phát triển trở thành một điểm đến DL thông minh, cần giải quyết đồng bộ và toàn diện các vấn đề cốt lõi, từ chính sách pháp lý, cơ sở hạ tầng đến nguồn nhân lực và hợp tác giữa các doanh nghiệp. Sau đây là một số khuyến nghị:

- Hành lang pháp lý minh bạch và thông thoáng: Một trong những yếu tố quyết định để Khánh Hòa phát triển DL thông minh là việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng và minh bạch. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp du lịch yên tâm đầu tư mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp tác, phát triển các dịch vụ mới. Cần có các chính sách rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên tham gia, đặc biệt là các doanh nghiệp DL, từ việc cấp phép hoạt động, bảo vệ quyền lợi của khách DL đến việc quản lý các dịch vụ số hóa. Bên cạnh đó, cần có các cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, áp dụng các giải pháp số để tối ưu hóa dịch vụ DL. Quản lý nhà nước cũng phải được tăng cường để giám sát, kiểm soát các hoạt động du lịch thông minh, đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong ngành.

- Đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch thông minh: Để Khánh Hòa trở thành điểm đến DL thông minh, một trong những yếu tố quan trọng là đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Chính quyền cần nhanh chóng triển khai các kế hoạch và dự án nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng DL thông minh, bao gồm các phần mềm quản lý dữ liệu chung và tích hợp với các hệ thống quản lý của doanh nghiệp DL. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa việc theo dõi và quản lý dữ liệu du lịch, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ. Ngoài ra, việc số hóa các di sản văn hóa và lịch sử của Khánh Hòa cũng là yếu tố quan trọng trong việc tạo ra một hệ thống DL thông minh. Các công trình lịch sử, văn hóa cần được xây dựng cơ sở dữ liệu số và ứng dụng trên nền tảng số, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin về các di tích này. Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường DL thông minh còn liên quan đến việc tối ưu hóa năng lượng và bảo vệ môi trường, giảm thiểu các chất độc hại và tăng cường khả năng tái chế.

- Thu hút vốn đầu tư cho phát triển du lịch thông minh: Một yếu tố quan trọng không thể thiếu trong việc phát triển DL thông minh là thu hút đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư có kinh nghiệm trong lĩnh vực DL và công nghệ. Khánh Hòa cần chủ động tuyên truyền và mời gọi các nhà đầu tư, không chỉ trong nước mà còn quốc tế, tham gia vào quá trình chuyển đổi DL thông minh. Việc này sẽ mang lại không chỉ vốn mà còn là kinh nghiệm, công nghệ tiên tiến giúp phát triển các dịch vụ DL sáng tạo, nâng cao trải nghiệm cho du khách. Các nhà đầu tư thành công từ các địa phương khác trong và ngoài nước có thể đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Khánh Hòa lên một tầm cao mới về DL thông minh.

- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch thông minh: Nguồn nhân lực đóng vai trò cốt lõi trong việc triển khai DL thông minh. Để sử dụng các công nghệ mới, ngành DL Khánh Hòa cần xây dựng đội ngũ nhân lực có trình độ cao, hiểu biết và kỹ năng về công nghệ thông tin truyền thông. Chính quyền địa phương cần hợp tác với các tổ chức đào tạo, các trường đại học và doanh nghiệp để tổ chức các chương trình huấn luyện nhằm trang bị cho đội ngũ nhân lực các kỹ năng công nghệ cần thiết. Không chỉ vậy, đào tạo nhân lực cũng cần chú trọng vào khía cạnh tâm lý và thái độ làm việc, giúp họ nâng cao tinh thần trách nhiệm và lòng nhiệt huyết trong việc phát triển DL bền vững.

- Vai trò của doanh nghiệp du lịch và hợp tác liên ngành: Các doanh nghiệp DL không chỉ là đầu tàu trong phát triển DL thông minh mà còn là đối tác quan trọng trong việc hợp tác với các ngành khác như công nghệ, giao thông, môi trường. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các ngành liên quan, đặc biệt là các doanh nghiệp DL và công nghệ, để tạo ra các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc hợp tác này sẽ giúp tối ưu hóa các dịch vụ DL thông minh, từ việc cung cấp thông tin DL trực tuyến đến phát triển các sản phẩm DL mới như DL ảo, du lịch bền vững.

- Xúc tiến và quảng bá du lịch thông minh: Để thu hút du khách đến với Khánh Hòa, việc xúc tiến và quảng bá DL thông minh là rất quan trọng. Địa phương cần đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, sử dụng các công cụ marketing hiện đại để giới thiệu về các điểm đến DL thông minh. Đồng thời, việc tăng cường tuyên truyền về bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững cũng cần được lồng ghép vào chiến lược quảng bá. Khánh Hòa cần có một chương trình quảng bá đồng bộ về sản phẩm du lịch thông minh, qua đó nâng cao nhận thức của du khách và cộng đồng về các giá trị của DL thông minh.

- Cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông thông minh: Cuối cùng, một yếu tố quan trọng để Khánh Hòa trở thành điểm đến DL thông minh là cải thiện hệ thống giao thông. Việc này không chỉ giúp du khách di chuyển dễ dàng hơn mà còn tạo ra một hệ thống giao thông thông minh, tiết kiệm thời gian và tài nguyên. Các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp DL và các nhà cung cấp dịch vụ giao thông cần hợp tác chặt chẽ để triển khai các công nghệ thông minh như hệ thống giao thông thông minh, ứng dụng thông minh cho việc quản lý và điều hướng giao thông, giúp giảm tắc nghẽn và nâng cao hiệu quả vận hành.

3. Kết luận

Để Khánh Hòa trở thành điểm đến DL thông minh, cần một chiến lược tổng thể, bao gồm sự kết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố pháp lý, hạ tầng công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và hợp tác liên ngành. Đầu tiên, cần thiết phải có một khung pháp lý rõ ràng để hỗ trợ việc ứng dụng công nghệ mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của du khách và khuyến khích doanh nghiệp sáng tạo trong cung cấp dịch vụ DL. Hạ tầng công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển DL thông minh, như các hệ thống thông tin trực tuyến và ứng dụng di động giúp du khách dễ dàng tìm kiếm và tiếp cận dịch vụ, nâng cao trải nghiệm và tối ưu hóa quản lý hoạt động du lịch. Bên cạnh đó, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, có kỹ năng số và khả năng phục vụ khách hàng chuyên nghiệp, là yếu tố thiết yếu để đảm bảo sự thành công trong việc triển khai các giải pháp DL hiện đại. Cuối cùng, sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức xã hội là điều kiện tiên quyết để xây dựng một hệ sinh thái DL linh hoạt, sáng tạo và bền vững.

Tài liệu tham khảo

1. Đề án chuyển đổi xanh tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2024-2030 (2024). Khai thác từ https://baokhanhhoa.vn/file/e7837c02857c8ca30185a8c39b582c03/upload/xdata/202407/20240722163454de_an_chuyen_doi_xanh-2024.pdf

2. Huertas, A., et al., (2019). Which destination is smarter? application of the (Sa)6 framework to establish a ranking of smart tourist destinations. International Journal of Information Systems and Tourism, 4(1), 19-28.

3. Jovicic, D. Z. (2019), From the traditional understanding of tourism destination to the smart tourism destination, Current Issues in Tourism, 22(3), 276–282.

4. Nguyễn Thị Minh Nghĩa, Nguyễn Thị Thúy Vân, Lê Văn Hòa (2019), Điểm đến du lịch thông minh: Khái niệm và các xu hướng nghiên cứu hiện nay, Tạp chí Khoa học, Đại học Huế: Kinh tế và Phát triển, 128 (5A).

5. Tran Ha My, Assumpció Huertas, Antonio Moreno (2017), (SA)6: A new framework for the analysis of smart tourism destinations. A comparative case study of two Spanish destinations, In book: Congresos - Seminario Destinos Turisticos Inteligentes 2017 - Libro de Actas (pp.190-214), DOI:10.14198/Destinos-Turisticos-Inteligentes.2017.09.